Jedna deska. Dwa tryby. Niekończący się niejeżdżony puch.
A splitboard to specjalistyczny snowboard, który można rozdzielić wzdłuż na dwie połówki przypominające narty. Po założeniu skór wspinaczkowych na bazę i użyciu wiązań z wolną piętą zamienia się w parę nart touringowych do efektywnego podchodzenia pod górę. Na szczycie obie połówki blokuje się z powrotem w pełny snowboard do zjazdu.
W przeciwieństwie do zwykłego snowboardu (który jest praktycznie bezużyteczny do wchodzenia pod górę), splitboard daje snowboardzistom taki sam dostęp do backcountry napędzany siłą własnych mięśni, jaki narciarze mają od dawna dzięki zestawom alpine touring.
Dwie połówki łączą się klamrami i hakami. Specjalistyczne wiązania są zablokowane do normalnej jazdy na snowboardzie.
Rozdzielone, skóry na bazie, pięty wolne. Skinujesz pod górę dokładnie jak ski tourer.
Na pierwszy rzut oka splitboard wygląda prawie identycznie jak zwykły snowboard. Prawdziwa różnica pojawia się dopiero wtedy, gdy trzeba iść pod górę.
Dobra wiadomość: W większości przypadków możesz używać swoich dotychczasowych butów snowboardowych ze splitboardem — są kompatybilne. Zazwyczaj nie musisz kupować nowych butów.
Nowoczesne splitboardy jeżdżą wyjątkowo dobrze w puchu. Wielu riderów mówi, że różnica jest ledwo zauważalna po rozpoczęciu zjazdu. Kompromis to trochę większa waga, więcej hardware’u i krótka krzywa uczenia się przejść i skinowania.
Kluczowe elementy to:
Skóry wspinaczkowe to tajna broń, która zamienia splitboard w prawdziwą maszynę touringową. To długie paski materiału z kierunkowym „futrem”, które przykleja się do bazy każdej połówki splitboarda (w trybie nart).
Skóry mają lepką stronę z klejem, która przylega do bazy deski, plus klamry/haki na dziób i ogon, żeby nie odkleiły się w trakcie podchodzenia.
Dobierasz skóry do długości swojego splitboarda i zwykle przycinasz szerokość dla czystego dopasowania. Właściwa pielęgnacja kleju, suszenie po użyciu i przechowywanie skóra do skóry sprawiają, że służą sezon po sezonie. Bez dobrych skór efektywne podchodzenie na splitboardzie jest niemal niemożliwe.
Wiązania splitboard są specjalistyczne — muszą działać zarówno w trybie touringowym (wolna pięta do skinowania), jak i w trybie jazdy (zablokowane do snowboardu). Kompatybilność dotyczy głównie systemu interfejsu, który łączy wiązanie z deską.
Przed zakupem wiązań potwierdź wzór insertów swojej deski i czy zawiera pucki. Większość nowych splitboardów od dużych marek działa z Spark lub Voile od razu. Jeśli masz już zwykłe wiązania snowboardowe, hardware Voile to jeden z niewielu sposobów na przystosowanie ich do split – choć dedykowane wiązania split działają lepiej.
Każdy snowboard (i splitboard) ma sidecut — zakrzywiony kształt krawędzi. Deska jest węższa w talii niż na dziobie i ogonie. Promień boczny to rozmiar wyimaginowanego okręgu, który pasuje do tej krzywej.
Gdy przechylasz deskę na krawędź, naturalnie chce ona jechać po łuku swojego sidecut. Mniejszy promień wycina ciaśniejszy okrąg; większy promień wycina większy, płynniejszy łuk.
Na splitboardach sidecut działa dokładnie tak samo jak na solidnej desce, gdy jesteś w trybie jazdy. Wiele freeride’owych i powderowych splitboardów ma nieco większy promień dla stabilności i pływania w głębokim śniegu, podczas gdy modele all-mountain często używają bardziej umiarkowanego promienia dla uniwersalności. Nadal możesz zacieśnić skręt poza naturalny promień deski, mocniej ją flexując.
Głębokość sidecut to fizyczny pomiar tego, jak daleko krawędź wygina się do wewnątrz od prostej linii narysowanej między najszerszymi punktami dziobu i ogona. To „głębokość” talii względem końców deski.
Głębokość nie jest podawana jako osobna liczba na większości desek (promień to standardowa specyfikacja). Jednak głębokość jest wpływana zarówno przez promień jak i długość efektywnej krawędzi. Dwie deski mogą mieć ten sam promień, ale różne głębokości, jeśli jedna jest dłuższa. Głębszy sidecut jest wizualnie oczywisty — deska wygląda bardziej „wcięta” lub klepsydrowo.
Efektywna krawędź to długość metalowej krawędzi, która faktycznie wchodzi w kontakt ze śniegiem, gdy skręcasz na krawędzi. Biegnie od najszerszego punktu dziobu do najszerszego punktu ogona — część krawędzi, która jest w kontakcie ze śniegiem podczas carvu.
Zauważ, że efektywna krawędź różni się od długości kontaktu (lub running length). Długość kontaktu to prosta odległość między dwoma punktami, gdzie deska dotyka śniegu, gdy jest obciążona i płaska. Efektywna krawędź jest mierzona wzdłuż zakrzywionej krawędzi i zawsze jest trochę dłuższa. Większość producentów podaje efektywną krawędź w milimetrach w specyfikacji deski.
Patrząc na deskę z boku, kształt bazy nazywa się jej profilem. Dwa klasyczne kształty to camber i rocker. Większość nowoczesnych desek (w tym splitboardów) używa jakiejś formy hybrydy.
Na splitboardach profil działa tak samo, gdy deska jest zablokowana w trybie jazdy. Wiele popularnych freeride’owych i touringowych splitboardów używa hybrydy z camber pod stopami dla trzymania na skórze i twardym śniegu, plus rocker na dziobie dla pływania w puchu.
Pomysł przecięcia snowboardu na pół do touring pojawił się pod koniec lat 80. Wczesne patenty istnieją w Europie (w tym włoski autorstwa Nicolò Manaresi z 1990). Wersja, która zapoczątkowała nowoczesny sport, pochodzi od Bretta „Kowboya” Kobernika i Marka „Wally’ego” Wariakoisa z Voile. W 1994 roku wydali pierwszy komercyjny zestaw DIY Voile Split Kit.
Przez lata pozostawał niszowym narzędziem dla oddanych riderów backcountry. Wielka zmiana przyszła około 2010 roku z wpływowym filmem Jeremy’ego Jonesa Deeper, połączonym z dużymi ulepszeniami lekkich wiązań i technologii desek. Nagle splitboarding przeszedł z marginesu do mainstreamu w społeczności freeride i backcountry.
Kompatybilność butów jest prosta dla większości riderów:
To jeden z największych powodów, dla których splitboardy są bardziej dostępną i tańszą alternatywą dla ski alp: unikasz wysokiego kosztu butów touringowych, wiązań tech i nart, a nadal możesz touringować i jeździć.
Splitboardy błyszczą, jeśli chcesz jeździć backcountry powder o własnych siłach. Są mniej idealne, jeśli jeździsz tylko na stokach lub głównie chcesz park i pipe. Setup jest cięższy i bardziej złożony niż zwykły snowboard, a krzywa uczenia się skinowania i przejść jest realna — ale nagroda za zarabianie swoich zjazdów jest nieporównywalna dla wielu riderów.